تبلیغات
ثامن زیست - خلاصه زیست دوم تجربی-فصل حرکت-قسمت اول
ثامن زیست
زکات علم نشر آن است. حضرت علی ع

خلاصه‌ی درس فصل 8 (حركت) ازكتاب زیست شناسی و آزمایشگاه 1 كلاس دوم تجربی

ویژگی های اسكلت و حركت در مورچه :

1) مورچه دارای 3 جفت پای بند بند است كه هر بند لوله‌ای توخالی است .

2) مورچه اسكلت خارجی دارد ؛ این اسكلت از جنس ماده‌ای محكم به نام كیتین است .

3) كیتین نوعی پلی ساكارید است و در مورچه (و سایر حشرات) در ماده‌ی زمینه‌ای پروتئینی قرارگرفته است.

4) در مورچه ماهیچه ها به صورت زوج از داخل به اسكلت چسبیده‌اند .

5) در مورچه مفصل ها از نوع گوی و كاسه‌ای است .

انواع روش های حركتی در جانوران : 

1) حركات كرمی شكل كه نوعی خزیدن هم محسوب می شود .

2) خزیدن در دوزیستان و خزندگان

3) پرواز كردن در پرندگان و حشرات و خفاش ها

4) راه رفتن و دویدن در پستانداران و ...

5) شنا كردن در ماهی ها و دوزیستان و ...

نكته : بعضی از جانوران ثابت هستند و در عوض محیط در اطراف آنها در جریان است مثا مرجان ها و اسفنج ها

دلایل حركت در جانوران :    1) برای به دست آوردن غذا

                                                                2) برای فرار از خطر

                                                                3) برای جفت یابی و تولید مثل

                                                                4) برای یافتن محیطی با شرایط مناسب تر (مثلا دمای مناسب تر )

الف) ویژگی های حركت كرمی شكل در كرم خاكی : كرم خاكی جزء كرم های كم تار است . این جانور پا ندارد و بدن او از تعدادی حلقه تشكیل شده است . در بدن خود دو دسته ماهیچه دارد : 1) ماهیچه های حلقوی در بخش بیرونی تر      2) ماهیچه های طولی در زیر ماهیچه های حلقوی

 نحوه‌ی حركت : كرم خاكی برای حركت در ابتدا ماهیچه های حلقوی خود را در قسمت جلو بدن منقبض می كند و در نتیجه قسمت جلو بدن را به پیش می راند ؛ بعد از آن نوبت به ماهیچه های طولی می رسد كه با انقباض خود بقیه قسمت های بدن را به سمت جلو بكشند .

ب ) حركت در چهارپایان ( دوزیستان خزندگان و پرندگان ) : این جانوران اسكلت داخلی دارند و ماهیچه های آنها بر روی این اسكلت سوار است . در خود این جانوران انواع روش های حركتی وجود دارد .

                ب 1 ) جانورانی كه راه می روند و یا می دوند كه نمونه آنها اسب است . در اسب تعداد زیادی ماهیچه وجود دارند كه معمولا به صورت متقابل و همكار فعالیت دارند چون هر ماهیچه فقط می تواند منقبض شود و در نتیجه ماهیچه‌ی دیگری باید وجود داشته باشد تا آن را به حالت اول برگرداند . (شكل كتاب در صفحه‌ی 132 مهم است )

                ب 2 ) پرواز كردن كه نمونه‌ی آنها پرندگان هستند . در این جانوران دست ها تبدیل به بال شده است ( شكل ص 133 مهم است ) و بدن آنها پوشیده از پر شده است . دلیل صعود پرندگان كاهش فشار هوا در بالای بال ها نسبت به سطح زیرین است ؛ در ضمن بدن آنها نیز دوكی شكل شده تا راحت‌تر هوا را بشكافد و پیش برود.

                نكته : پرندگان در ناحیه‌ی مچ بال خود ساختاری به نام بالك دارند كه نقش مهمی در پرواز دارد و بدون آن پرنده قادر به صعود نیست. بالك از ایجاد جریان آشفته در پشت بال ها جلوگیری می كند .

ج ) شنا كردن كه نمونه مهم آنها ماهی ها هستند . بدن این جانوران دوكی شكل است ، اسكلت درونی دارند و ماهیچه ها در د وطرف ستون مهره ها قرار دارند. دارای چند باله هستند كه هر كدام وظایفی بر عهده دارند .

                                الف) باله‌ی دمی كه وسیعترین سطح را دارد و با حركت خود نیروی حركت ماهی را تأمین می كند.

                                ب ) باله های سینه‌ای ، پشتی و مخرجی كه برای تغییر جهت حركت به كار می روند .

                                ج) باله های سینه‌ای همچنین در كند و تند كردن حركت ماهی نقش دارند .

                نكته : ماهی ها در شكم خود اندامكی به نام بادكنك شنا دارند كه پر ازگاز است و ماهی ها با كم و زیاد كردن گار آن در سطوح مختلف آب شنا می كنند و در كل به حركات عمودی ماهی كمك می كند .

د ) نحوه حركت در آدمی : انسان راه می رود ؛ دارای اسكلت داخلی است كه ماهیچه های اسكلتی (مخطط و ارادی ) بر روی آنها سوار شده‌اند .

د- 1 ) ساختار ماهیچه‌ی اسكلتی در انسان : اسكلت ماهیچه‌ای در انسان از تعداد زیادی سلول ماهیچه‌ای كشیده و طویل به نام تار ماهیچه ای یا میون به وجود آمده است . میون ها در سیمانی از جنس بافت پیوندی قرار دارند و به صورت دسته‌ای به دور تعدادی از آنها غلافی پیوندی تشكیل شده است ؛ این غلاف ها در دو سر ماهیچه به هم پیوسته و زردپی ها را به وجود می آورند . زردپی ها نوعی بافت پیوندی مقاوم هستند كه ماهیچه ها را به اسكلت وصل می كنند و نیروی ماهیچه را به استخوان و اسكلت منتقل می كنند .

د 2 ) ساختار تار ماهیچه‌ای : غشاء تار ماهیچه ای ساركولم و سیتوپلاسم آن ساركوپلاسم و شبكه آندوپلاسمی صاف آن شبكه‌ی ساركوپلاسمی نامیده می شود . هر تار ماهیچه‌ای در درون خود تعداد زیادی بخش های لوله مانند دارد كه تارچه نامیده می شوند و ظاهر مخطط دارند. شبكه‌ی ساركوپلاسمی منشعب شده و در درون تارچه ها نفوذ می كند .

                هر تارچه از واحدهایی به نام ساركومر ساخته شده است كه واحد كار در تار ماهیچه‌ای محسوب می شوند . ساركومر در اصل بخشی از تارچه است كه در بین دو خط تیره به نام Z قرا گرفته اند . ( توضیح بیشتر در مورد ساركومر بر روی شكل )

                هنگام انقباض فاصله‌ی دو خط Z كم می شود یعنی ساركومر كوتاه می شود و سر جمع كوتاه شدن همه ساركومر ها باعث انقباض و کوتاه شدن تار ماهیچه‌ای می شود .

انواع انقباض : 1) انقباض ایزوتونیك ( با كشش ثابت ) : در این نوع انقباض طول ماهیچه در هنگام انقباض تغییر می کند و كوتاه می شود.

                      2 ) انقباض ایزومتریك : در این نوع انقباض طول ماهیچه در هنگام انقباض تغییر نمی كند . مثلا در نگه داشتن یك وزنه

                      3 ) تونوس ماهیچه‌ای : در این نوع انقباض ماهیچه ها به نوبت منقبض می شوند . تونوس ماهیچه ای انقباض خفیف ماهیچه ها است و                 باعث سختی آنها می شود و برای نگهداری و حفظ وضعیت بدن مثل سر و گردن به كار می رود .

                                نكته : تونوس ماهیچه‌ای در هنگام خواب متوقف می شود . به همین خاطر است كه مثلا در هنگام خواب پلكها پائین می افتند




نوشته شده در تاریخ دوشنبه 14 اردیبهشت 1394 توسط علایی