تبلیغات
ثامن زیست - نكات درسی فصل هفتم كتاب زیست شناسی و آزمایشگاه 1- تنظیم محیط داخلی و دفع مواد زاید
ثامن زیست
زکات علم نشر آن است. حضرت علی ع


1-           كل مایع بین سلولی كه سلول ها در آن قرار دارند ، محیط داخلی نام دارد.

2-           خون بخشی از محیط داخلی است.

3-           محیط داخلی باید حالت نسبتاً پایدار و یكنواختی داشته باشد تا سلول ها در آن زنده بمانند.

4-           مجموعه ی اعمالی كه در بدن جانداران پرسلولی برای حفظ پایداری محیط داخلی انجام می شود ، هومئوستازی نام دارد.

5-           هومئوستازی شامل اعمالی مثل تنظیم قند ، نمك ، آب ، اسید - باز ، دما و دفع مواد زائد است.

6-           یكی از مواد زائد كه تولیدی واكنش های بدن ، مواد زائد نیتروژن دار می باشند كه بیشتر محصول سوختن آمینو اسید ها هستند.

7-           مواد زائد نیتروژن دار سمی هستند و باید از بدن جاندار دفع شوند.

8-           مواد زائد نیتروژن دار در جانوران مختلف جانوران مخلف با توجه به زیستگاه آنها ، متفاوت است.

9-           جانوران آبزی بیشتر آمونیاك ( NH3 ) كه بسیار سمی است تولید و دفع می كنند.

10-        دفع آمونیاك نیاز به آب زیاد دارد و برای جانداران آبزی مناسب است.

11-        پلاناریا و بی مهرگان كوچك از همه ی سلول های سطحی بدن خود آمونیاك دفع می كنند و ماهی ها با آبشش خود آمونیاك دفع می كنند.

12-        جانوران خشكی زی به خاطر محدودیت آب ، به جای آمونیاك ، اوره و اسید اوریك دفع می كنند.

13-        جانوران می توانند برای مدتی اوره و اسید اوریك را در بدن خود نكه دارند و سپس به تناوب آن را دفع كنند.

14-        جانوران برای تبدیل آمونیاك به اوره و اسید اوریك باید انرژی صرف كنند.

15-        پستانداران و دوزیستان اوره دفع می كنند كه سمیت آن نسبت به آمونیاك 100000 بار كمتر است.

16-        وزغ ها در حضور آب ،‌ آمونیاك . در خشكی اوره دفع می كنند.

17-        پرندگان ، حشرات و بعضی خزندگان اوریك اسید دفع می كنند كه دفع آن به آب چندانی نیاز ندارد.

18-        تولید اوریك اسید از اوره و آمونیاك انرژی بیشتری نیاز دارد.

دستگاه دفع ادرار انسان

19-        اوره ، اوریك اسید ، كراتینین و مواد خارجی مانند دارو ها و حشره كش ها به وسیله ی كلیه های ما دفع می شوند.

20-        كلیه ها به صورت قرینه در دو طرف ستون مهره ها ، در بخش پشتی شكم قرار دارند و هر كدام یك میلیون لوله ی سازنده ادرار (نفرون) دارند.

21-        هر نفرون خود شامل چهار بخش است 1- كپسول بومن 2- لوله ی خمیده ی نزدیك 3 لوله ی هنله 4- لوله ی پیچیده ی دور.

22-        هر نفرون در انتها به لوله های جمع كننده ی ادرار ختم می شود.

23-        دیواره ی لوله ی ادراری فقط از یك لایه سلول پوششی تشكیل شده است ولی شكل و كار این سلول ها در نقاط مختلف متفاوت است.

24-        در داخل كپسول بومن ، یك شبكه ی مویرگی به نام گلومرول وجود دارد.

25-        دربرش كلیه ، دو بخش قشری و مركزی دیده میشود كه لوله ی هنله در بخش مركزی قرار دارد.

26-        بخش قشری ظاهری دانه دار دارد كه به خاطر وجود گلومرول ها در آن بخش است .

27-        بخش مركزی دارای هرم هایی است كه ظاهری خط دار دارند كه به خاطر وجود لوله های جمع كننده ی ادرار در این بخش است.

28-        در بخش مركزی ، هرم های مخططی وجود دارد كه به همراه بخش قشری خود یك لوب كلیه را می سازند.

29-        به هر كلیه یك سرخرگ وارد می شود كه انشعابات آن از بین هرم ها عبور و در بخش قشری تقسیم و سرانجام گلومرول ها یا كلافه های درون كپسول بومن را می سازند.

30-        از گلومرول سرخرگ كوچكی (سرخرگ وابران) خارج و در اطراف لوله های پیچیده‌ی دور و نزدیك و لوله ی هنله ، انشعابات مویرگی جدیدی به نام شبكه ی مویرگی دوم می سازند. ( شبكه ی مویرگی اول همان گلومرول است)

31-        مویرگ های شبكه ی دوم مویرگی بعد از اتصال با هم ، سرانجام سیاهرگ های كلیه را می سازند.

تشكیل ادرار

32-        ساخته شدن ادرار نتیجه ی سه پدیده است كه در نفرون رخ می دهد 1- تراوش 2- بازجذب 3- ترشح

33-        در تراوش حجم زیادی از مواد پلاسمای خون به كپسول بومن تراوش می شوند ( بجز پروتئین های درشت)

34-        عامل اصلی تراوش فشار خون است.

35-        در شبانه روز 180 لیتر تراوش در كلیه های ما صورت می گیرد. ( حجم كل پلاسمای بدن 3 لیتر است)

36-        دربازجذب ،‌ 99% مواد تراوش شده دوباره به مویرگ های خونی شبكه ی دوم مویرگی برگردانده می شود.

37-        بازجذب از هدررفتن گلوكز، سدیم ، آب و سایر مواد مفید بدن جلوگیری می كند.

38-        بازجذب خود به دو صورت انجام می شود 1- بازجذب فعال 2- بازجذب غیر فعال

39-        بازجذب فعال با صرف انرژی ATP و بر خلاف شیب غلظت صورت می گیرد.

40-        باز جذب غیر فعال نتیجه ی اختلاف غلظت و پدیده ی اسمز و فشار اسمزی است كه بین خون و مایع لوله ی نفرون وجود دارد.

41-        درترشح برخی مواد با صرف انرژی از خون گرفته و به مجرای نفرون ترشح می شوند ( یون هیدروژن ، پتاسیم ، بعضی دارو ها مثل پنیسیلین)

42-        شكل كتاب مربوط به تشكیل ادرار در نفرون بسیار مهم است و نكات آن به شرح زیر است.

a.             ترشح فقط در لوله های پیچیده صورت می گیرد.

b.            بازجذب فعال نمك در همه ی لوله ی نفرون صورت می گیرد.

c.             گلوكز و آمینو اسید ها در لوله ی پیچیده ی نزدیك و بیكربنات درلوله ی پیچیده ی دور بازجذب فعال می شوند.

d.            بیكربنات درلوله ی پیچیده ی نزدیك بازجذب غیر فعال می شود.

e.            همچنین اوره در لوله ی جمع كننده ی ادرار ، آب در لوله ی پیچیده ی نزدیك ، لوله ی هنله و لوله ی جمع كننده ی ادرار و نمك در لوله ی هنله بازجذب غیر فعال دارند.

43-        بعد از تولید ادرار ، لوله های جمع كننده ی ادرار آن را به لگنچه می ریزند و توسط لوله ی میزنای ادرار به مثانه برده می شود.

نقش كلیه ها در تنظیم اسید - باز محیط داخلی

44-        PH محیط داخلی بدن در حدود 4/7 ثابت است.

45-        كلیه ها با تنظیم دفع یون هیدروژن و بیكربنات،  PH محیط داخلی را تنظیم می كنند.

46-        در حالت قلیایی ، یون بیكربنات ( ) و در حالت اسیدی ، یون هیدروژن(  ) توسط كلیه ها دفع می شود.

تخلیه ی ادرار

47-        ورود ادرار به مثانه با حركات دودی شكل ماهیچه های صاف دیواره ی میزنای صورت میگیرد.

48-        اگر كشش دیواره ی مثانه به حد خاصی برسد ، گیرنده های آن تحریك می شوند و با ارسال پیام عصبی به نخاع ، انعكاس تخلیه ی مثانه را فعال می كنند.

49-        در شخص بالغ این انعكاس ها به وسیله ی مراكز مغزی و به صورت ارادی قابل مهار یا تسهیل است.

50-        ماهیچه های حلقوی پائین مثانه دو دسته اند.1- ماهیچه های صاف حلقوی در نواحی پائین مثانه معمولا منقبض هستند و دهانه ی میزراه را بسته نگه میدارند ، 2- كمی پائینتر در میزراه ماهیچه ی حلقوی دیگری از نوع ارادی و مخطط قرار دارد .

51-        در كودكانی كه هنوز ارتباط مغز و نخاع به طور كامل برقرار نشده است ، تخلیه ی مثانه به صورت غیر ارادی صورت می گیرد.

دفع مواد زائد در گیاهان

52-        بیشتر مواد دفعی حاصل از متابولیسم گیاهان شامل اكسیژن ، دی اكسید كربن و آب است.

53-        مقدار اضافی هر یك از این مواد با انتشار از راه روزنه های گیاه ، دفع می شوند.

54-        برخی مواد دفعی گیاهان ممكن است از طریق افتادن برگ ها و بخش هایی از پوست گیاهان چوبی دفع شوند.

55-        موادی چون رزین ، تانن و سمغ در بخش های مرده ،‌مثل ساقه انبار می شوند.

56-        در گیاهان علفی ، مواد دفعی در واكوئل ها و دیواره ی سلولهای آنها جمع می شوند.

57-        برخی مواد دفعی گیاهان ، نقش دفاعی دارند و از خورده شدن گیاه توسط جانوران گیاهخوار جلوگیری می كنند و یا گیاه را در برابر عوامل بیماری زا ، حفظ می كنند.


نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 20 فروردین 1394 توسط علایی