تبلیغات
ثامن زیست - خلاصه‌ی درس فصل 5ازكتاب زیست شناسی و آزمایشگاه 1 – كلاس دوم تجربی
ثامن زیست
زکات علم نشر آن است. حضرت علی ع

نكات درسی فصل پنجم  كتاب زیست شناسی و آزمایشگاه 1

مقدمه

1-      غازهای وحشی می توانند در ارتفاع 9 كیلومتری سطح زمین كه سرمای شدید و كمبود اكسیژن حاكم است پرواز كنند.

2-      سازگاری های غازهای وحشی برای این حالت عبارتند از :

a. كارایی بالای شش های آنها

b.                          قدرت پیوستگی زیاد بین هموگلوبین و اكسیژن در آنها

c.  تعداد مویرگهای بسیار فراوان در شش ها و ماهیچه های پروازی آنها

d.                 وجود ماده‌ای شبیه به هموگلوبین به نام میوگلوبین در ماهیچه های پروازی آنها كه همیشه مقداری اكسیژن را در ماهیچه ها ذخیره می كنند.

3-     دلیل كارایی بالای شش ها در پرندگان این است كه جریان هوا در شش های پرندگان یك طرفه و از عقب به سمت جلو است.

4-     ساختمان دستگاه تنفس پرندگان تشكیل شده است از تعدادی كیسه‌ های هوایی (9 عدد) عقبی و جلویی و شش ها .

5-      مكانیسم تنفس در پرندگان به این صورت است كه :

e. در هنگام دم ، حدود 70% هوا وارد كیسه های هوایی عقبی می شود و هوای تهویه شده از داخل شش ها به كیسه های هوایی جلویی (پیشین )منتقل می شود.

f. در هنگام بازدم ، هوای تهویه نشده از كیسه های هوایی عقبی وارد شش ها می شود و در همان حال ، هوای تهویه شده‌ی موجود در كیسه های هوایی جلویی تخلیه شده و از بدن خارج می شود.

6-      كار دستگاه تنفس رساندن اكسیژن به سلول های بدن است.

انواع روش های تنفسی در جانداران

7-      در تك سلولی ها ، تبادل گازهای تنفسی ( جذب اكسیژن و دفع دی اكسید كربن) از طریق فرآیند انتشار صورت می گیرد.

8-      بعضی از جانداران پرسلولی تنفس پوستی دارند كه در آن از همه ی سطح بدن برای تنفس استفاده می شود. ( مانند كرم خاكی و كرم های پهن )

9-      جانداران دارای تنفس پوستی باید :

g. در محیط مرطوب و یا آبی زندگی كنند تا پوستی مرطوب داشته باشند تا گازها به راحتی حل شده و تبادل شوند.

h.                        جثه‌ی آنها باید كوچك باشد تا نسبت سطح به حجم بالا باشد تا سطح بتواند نیازهای حجم را فراهم كند.

i.  برای افزایش سطح بدن دراز یا پهن شده باشند.

j.  پوست باید مویرگهای فراوان داشته باشد.

k.                        پوست بسیار نازک باشد.



10-  ماهی ها با آبشش تنفس می كنند كه در دو طرف سر ماهی ردیف هایی از آبشش قرار دارد.

11-  آبشش برای تنفس در خشكی مناسب نیست چون در نبود آب رشته های آبششی به هم می چسبند و تنفس متوقف می شود.

12-  در جانوران خشكی زی ، سطوح تنفسی به درون بدن منتقل شده است.

13-   حشرات دارای تنفس نایی هستند كه در آن لوله هایی درونی به نام نای تشكیل شده است كه شاخه های آن در سراسر بدن منشعب می شوند تا شاخه‌ی انتهایی به سلول ها می رسند.

14-  در تنفس نایی تبادل گازها مستقیماً بین انتهای انشعاب ها و سلول ها انجام می گیرد و نیازی به همكاری سیستم گردش مواد نیست.

15-  تنفس نایی ساده ترین و كارآمدترین سیستم تنفسی جانوران محسوب می شود.

16-  بیشتر مهره داران ساكن خشكی شش دارند.

17-  شش ها كیسه هایی هستند كه جدار آنها از یك لایه نازك سلول های پوششی تشكیل شده است.

18-  سطوح داخلی شش ها به دفعات چین خورده است تا سطح تنفسی بزرگی را تشكیل دهد.

19-  انتقال گازها بین شش ها و سلول های بدن با كمك و همكاری سیستم گردش مواد صورت می گیرد.

تنفس در آدمی

20-  دستگاه تنفس انسان شامل شش ها ، لوله های تنفسی هوا و قفسه‌ی سینه است.

21-  قفسه‌ی بسته ی سینه شش ها را در خود جای داده است.

22-  پرده ای دو جداره به نام جنب ، شش ها را به دیواره‌ی قفسه‌ی سینه مربوط می كند.

23- پرده ی جنب خود دارای دو دیواره‌ی داخلی و خارجی است كه مایعی لغزنده در بین آنها قرار دارد و حركت شش ها را آسان می كند.

24- دم و بازدم نتیجه ی تبعیت شش ها از حركات قفسه‌ی سینه است.

25-  در انسان و سایر پستانداران ، قفسه ی سینه به وسیله ی پرده ی دیافراگم از حفره ی شکم جدا می شود.

26-  دیافراگم با حرکت خود به بالا و پائین ، حجم قفسه ی سینه افزایش و کاهش می دهد.

27- در تنفس آرام و طبیعی ، دیافراگم مهمترین نقش را در حرکات شش ها دارا می باشد.

28-  بالا و پائین رفتن دنده ها با کمک ماهیچه های بین دنده ای و استخوان جناغ ، با افزایش و کاهش دادن حجم قفسه ی سینه به عمل دیافراگم کمک می کند.

29-  ماهیچه هایی که قفسه ی سینه را بالا می برند و حجم آن را زیاد می کنند ، ماهیچه های دم و ماهیچه هایی که قفسه ی سینه را پائین می آورند و حجم آن را کم می کنند ، ماهیچه های بازدم به حساب می آیند.

30-  ماهیچه های بین دنده ای بیرونی و دیافراگم ، ماهیچه های دم  و ماهیچه های بین دنده ای داخلی و دیافراگم ، ماهیچه های بازدم به حساب می آیند.

31-  در تنفس بسیار شدید ، انقباض عضلات شکم نیز نیروهای قبلی را تقویت می کند.

32-  ماده ای به نام سورفاکتانت ( از جنس لیپید ) از برخی سلول های دیواره ی کیسه های هوایی ترشح می شود.

33-  سورفاکتانت سطح داخلی  این کیسه ها را می پوشاند و کشش سطحی مایع پوشاننده ی آنها را کاهش می دهد و باز شدن طبیعی کیسه های هوایی را آسان می کند.

34-  سورفاکتانت در اواخر دوره ی جنینی ساخته می شود و به همین دلیل ، بعضی از نوزادان زودرس که مقدار سورفامتانت در آنها به مقدار کافی ساخته نمی شود ، به زحمت نفس می کشند.

35-  اگر در جدار قفسه ی سینه شکافی ایجاد شود ، شش ها بر روی هم جمع می شوند و هوا به درون حفره ی سینه مکیده می شود. دلیل این امر اشکال در پرده ی جنب است که همیشه فشار هوای داخل شش ها را کمتر از هوای بیرون از بدن نگه می دارد.

36-  هر یک از ما در هر دم و بازدم عادی حدود 500 میلی لیتر (نیم لیتر) هوا را جابجا می کنیم ، که به این میزان هوا ، هوای جاری گفته می شود.

37-  نزدیک به هوای جاری دمی به شش ها می رسد و بقیه ی آن در مجاری تنفسی باقی می ماند که به آن هوای مرده گفته می شود.( 150 سی سی )

38-  پس از یک دم معمولی ، می توان با یک دم عمیق ، حجم بیشتری از هوا را وارد شش ها کرد که به آن هوای ذخیره ی دمی یا هوای مکمل گفته می شود.

39-  پس از هر بازدم معمولی ، با یک بازدم عمیق میتوان هوای بیشتری را از ششها خارج کرد که به آن هوای ذخیره ی بازدمی گفته می شود.

40-  به مجموع هوایی که فرد پس از یک دم عمیق ، طی یک بازدم عمیق بیرون می دهد ، ظرفیت حیاتی گفته می شود.

41-  پس از حداکثر بازدم ، هنوز مقداری هوا درون شش ها باقی می ماند که به آن هوای باقی مانده گفته میشود.

42-  اگر حجم هوای جاری را در تعداد تنفس در یک دقیقه ضرب کنیم ، حجم تنفسی در دقیقه به دست می آید.





نوشته شده در تاریخ دوشنبه 7 بهمن 1392 توسط علایی